Potęga i blask

Dwa wirtuozowskie koncerty na trąbkę w jednym programie to nie tylko niezwykły pokaz sprawności fizycznej solisty tego wieczoru, będącego w światowej czołówce trębaczy, ale także doskonała okazja dla nas, żebyśmy zatrzymali się na chwilę przy tym niezwykłym instrumencie. No bo któż z nas nie udawał trębacza, będąc małym dzieckiem? Trąbka ma w sobie coś pociągającego. W kulturze symbolizuje pragnienie sławy i chwały, jest atrybutem szlachciców i wojowników (w przeciwieństwie do – wybaczcie, Koledzy – dętych drewnianych przynależnych ludowi i pasterzom). Odpowiada żywiołom ognia i powietrza.

Hiszpan Esteban Batallán od 2019 roku jest pierwszym trębaczem Chicago Symphony Orchestra, jednej z najlepszych orkiestr świata, której sekcja instrumentów dętych blaszanych jest wręcz legendarna. Jako solista występował m.in. z Chicago Symphony Orchestra, Ensemble Orchestral de Paris, Hong Kong Philharmonic Orchestra, Orkiestrą Miasta Grenady, Orkiestrą Symfoniczną Radia i Telewizji Hiszpańskiej, Royal Philharmonic of Galicia, Narodową Orkiestrą Młodzieżową Hiszpanii, Gstaad Festival Orchestra, Geneva Camerata, Symphony Orchestra of India oraz Bilbao Symphony Orchestra, wykonując szeroki repertuar, w tym utwory napisane specjalnie dla niego, a także własne kompozycje.

Historia trąbki sięga bardzo odległych czasów – już około 1500 roku p.n.e., a być może wcześniej, ludzie odkryli, że wydrążone rogi zwierzęce mogą wydawać donośne, daleko niosące się dźwięki. Z czasem zaczęto je udoskonalać i wykonywać z metalu oraz ceramiki. Przez wiele stuleci trąbka pełniła przede wszystkim funkcje praktyczne: służyła do sygnałów wojskowych, ostrzeżeń i ceremonii religijnych. Dopiero pod koniec średniowiecza zaczęto myśleć o niej jako o instrumencie muzycznym.

Przełom przyniósł XVIII i początek XIX wieku. Najpierw zaczęto stosować dodatkowe odcinki rury, które zmieniały strój trąbki, choć ich użycie wymagało przerwania gry. Później pojawiła się trąbka klapowa, umożliwiająca granie pełnej skali chromatycznej, ale kosztem jakości brzmienia. Decydującym krokiem było wprowadzenie wentyli około 1818 roku. Dzięki nim trąbka zyskała pełną swobodę melodyczną, dobrą intonację i bogate brzmienie – takie, jakie znamy dziś. Od tego momentu stała się pełnoprawnym instrumentem koncertowym, obecnym zarówno w orkiestrze symfonicznej, jak i później w jazzie i muzyce rozrywkowej. Koncerty Hummela i Telemanna, w których partię solową wykona Batallán, to jedne z najsłynniejszych, najbardziej wirtuozowskich i najentuzjastyczniej oklaskiwanych utworów tego gatunku.

Dyrygentem będzie Christian Schumann – „najjaśniejsza gwiazda nowego pokolenia niemieckich dyrygentów” – znany ze swojej wszechstronności, w ramach której łączy świat opery, symfoniki i muzyki filmowej. Współpracuje z czołowymi orkiestrami i twórcami na świecie, tworząc nowatorskie projekty łączące muzykę klasyczną z elektroniką, jazzem czy muzyką gier. Jego spojrzenie na klasyczny repertuar może zaowocować kolejnymi zachwytami, które obok wirtuozerii trąbki zapadną nam wszystkim w pamięć tego wieczoru.