Завершення 79-го мистецького сезону

III Koncert fortepianowy d-moll Sergieja Rachmaninowa powstał latem 1909 roku w Iwanowce, rodzinnej posiadłości kompozytora. Rachmaninow przygotowywał się wówczas do pierwszego tournée po Stanach Zjednoczonych i potrzebował dzieła, które pozwoliłoby mu zaprezentować się amerykańskiej publiczności jednocześnie jako kompozytor i jeden z najwybitniejszych pianistów swojej epoki. Partyturę ukończył tuż przed podróżą. Nie zdążył jednak dokładnie nauczyć się niezwykle trudnej partii, dlatego podczas rejsu przez Atlantyk ćwiczył na zabranej ze sobą niemej klawiaturze.

W Szczecinie zmierzy się z nim Alexander Gavrylyuk – urodzony w Ukrainie australijski pianista, który pierwszy koncert z orkiestrą wykonał już jako dziewięciolatek. Jest zdobywcą pierwszej nagrody i Złotego Medalu Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Vladimira Horowitza w Kijowie, pierwszej nagrody Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego w Hamamatsu oraz Złotego Medalu Międzynarodowego Mistrzowskiego Konkursu Pianistycznego im. Artura Rubinsteina w Tel Awiwie.

W drugiej części wieczoru złota sala wypełni się muzyką morza. W naszym mieście, którego krajobraz i tożsamość od wieków kształtuje woda, zabrzmi Mała syrenka Alexandra Zemlinsky’ego – rozbudowany poemat symfoniczny inspirowany baśnią Hansa Christiana Andersena. Orkiestra opowiada w nim historię podwodnego świata, sztormu, uratowanego księcia i syreny, która z miłości pragnie porzucić własną naturę. Zemlinsky falowanie morza, blask pałacu i dramat bohaterki zapisał w ogromnej, mieniącej się kolorami orkiestrze.

Za baśniową historią kryło się osobiste doświadczenie kompozytora. Zemlinsky rozpoczął pracę nad utworem wkrótce po rozstaniu z Almą Schindler, która porzuciła go dla Gustava Mahlera. Rękopis został rozdzielony: jedna część pozostała w Europie, pozostałe Zemlinsky zabrał ze sobą, gdy w 1938 roku uciekał przed nazistami do Stanów Zjednoczonych. Przez dziesięciolecia Syrenkę uznawano za zaginioną. Dopiero na początku lat osiemdziesiątych badacze rozpoznali, że przechowywane w Wiedniu i Stanach Zjednoczonych części należą do tego samego dzieła. Po ich ponownym zestawieniu Syrenka powróciła na estradę w 1984 roku.

Pod batutą Przemysława Neumanna finał sezonu połączy legendarny pianistyczny maraton Rachmaninowa z opowieścią o morzu, miłości i dziele odzyskanym po kilkudziesięciu latach milczenia. Trudno wyobrazić sobie bardziej szczecińskie zakończenie: wielka orkiestra, koncert fortepianowy ukształtowany na falach oceanu i Syrenka w mieście od zawsze zwróconym ku morzu.

FILMY I ZDJĘCIA