Denkmäler der Sinfonik

Dlaczego dany utwór staje się znany na całym świecie? Jak to się dzieje, że niektóre melodie potrafi zanucić prawie każdy? Albo że spośród kilkudziesięciu czy kilkuset utworów tylko jeden jest słynny? Zapraszamy na kolejny sezon cyklu Pomniki symfoniki, w którym nadal będziemy poszukiwać idei, znaczeń, symboli i fenomenów najsłynniejszych utworów orkiestrowych. To niepowtarzalna okazja do doświadczenia żywej, praktycznej lekcji muzyki, ale także nauka historii i świadomego słuchania! W roli przewodników niezmiennie nasz dyrektor Przemysław Neumann i Orkiestra Filharmonii w Szczecinie.

Symfonia g-moll KV 550 Mozarta otwiera się motywem muzycznym, który każdy z nas przynajmniej raz w życiu słyszał. Nie ma tu efektownego, uroczystego wstępu – muzyka zaczyna się cicho, niemal niepewnie. Mozart buduje świat, w którym wszystko zdaje się wyrastać z jednego emocjonalnego źródła. Do tego dochodzi rzadko u niego spotykana tonacja g-moll – związana z jego najbardziej intensywnymi, niemal egzystencjalnymi wypowiedziami. Nawet historia powstania tej symfonii pozostaje niejasna: nie wiemy, z jakiej okazji została napisana, ani czy Mozart usłyszał ją w pełnej, satysfakcjonującej formie. Wszystko to sprawia, że mamy do czynienia z dziełem jednocześnie niezwykle precyzyjnym formalnie i głęboko tajemniczym.

Być może właśnie ta niejednoznaczność sprawiła, że Symfonia nr 40 stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów w historii muzyki. To muzyka, która działa zarówno na poziomie intuicji, jak i analizy: można ją przeżywać emocjonalnie, ale można też badać i rozkładać na czynniki pierwsze. O wielu wymiarach tego dzieła usłyszymy w wykładzie, który poprzedzi jego wykonanie.

Warto też wspomnieć, że Symfonia g-moll KV 550 należy do tych dzieł, które przekroczyły granice sal koncertowych i stały się wręcz materiałem badawczym.

Puścimy teraz oko do uczniów Hipokratesa – a wiemy, że Państwa nie brakuje wśród naszej publiczności. W badaniach klinicznych i neurofizjologicznych słuchanie właśnie tej symfonii służyło jako kontrolowany bodziec do obserwacji reakcji organizmu: analizowano m.in. zmiany prędkości przepływu krwi w mózgu (CBFV, mierzone przezczaszkowym Dopplerem – TCD w tętnicy środkowej mózgu, MCA), a także parametry autonomiczne, takie jak częstość akcji serca (HR) czy częstość oddechów (RR). Wyniki pokazują subtelne, ale mierzalne efekty – stopniowe obniżenie tych wskaźników w trakcie ekspozycji na muzykę – co sugeruje jej wpływ na regulację układu autonomicznego (modulacja aktywności współczulno-przywspółczulnej, zmiany hemodynamiczne i oddechowe w modelach z użyciem regresji z efektami mieszanymi).

Innymi słowy: nauka udowodniła, że dzięki Mozartowi czujemy się lepiej.

Takie są właśnie Pomniki symfoniki!

FILMY I ZDJĘCIA

Patronem sezonu artystycznego 2026/2027 jest STRABAG.